ನವದೆಹಲಿ: ಭೂ ಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬದ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ತನ್ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2026ರಂದು ಪ್ರಕಟವಾದ ಈ ತೀರ್ಪು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ರಾಹತಿ ನೀಡಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 530 ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ.
ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಉಪ ಕಮಿಷನರ್ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಅಧಿಕಾರಿ ವಿರುದ್ಧ ಎಸ್ವಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಮಿಲ್ಸ್ (SLP ಸಿವಿಲ್ ನಂ. 215 ಆಫ್ 2023) ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. ಇದು ಉಪ ಕೃಷ್ಣಾ ಬೇಸಿನ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್, ಸಿಂಗಟಲೂರು ಲಿಫ್ಟ್ ಇರಿಗೇಷನ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್, ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮಹತ್ವದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಮಗಾರಿಗಳಿಗಾಗಿ ಭೂ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
ರಾಜ್ಯದ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವಿವಿಧ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಭೂಮಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಭೂಮಾಲೀಕರು ಸಿವಿಲ್ ಕೋರ್ಟ್ಗಳಲ್ಲಿ (ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್) ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್ಗಳು ಅತಿಯಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ ಹೆಚ್ಚಳ ನೀಡಿದ್ದವು. ಇದನ್ನು ಸವಾಲು ಮಾಡಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಹೈಕೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಸೆಕ್ಷನ್ 74ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತ್ತು.
ಆದರೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗಳು 2013ರ ಭೂ ಸ್ವಾಧೀನ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ 120 ದಿನಗಳ ನಂತರ ವಿಳಂಬವನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಲಾಗದು ಎಂದು ಹೇಳಿ ಬಹುತೇಕ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಹಾರದ ಆದೇಶಗಳು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಖಜಾನೆಗೆ ಹಲವು ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಹೊರೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇತ್ತು.
ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಸವಾಲು ಮಾಡಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ನೀರಾವರಿ ನಿಗಮ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ಗೆ ಮೊರೆ ಹೋಗಿದ್ದವು. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತನ್ನ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ:
- ಭೂ ಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬ ಕ್ಷಮಾಪಣೆಗೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗಳು ಉದಾರ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕ ವಿಧಾನ ಅಳವಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದೆ.
- 2013ರ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 74ರಡಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ 120 ದಿನಗಳ ನಂತರವೂ ಲಿಮಿಟೇಷನ್ ಆಕ್ಟ್ನ ಸೆಕ್ಷನ್ 5ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬ ಕ್ಷಮಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಕೋರ್ಟ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ, ಸಂಭವನೀಯ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ವಿಳಂಬದ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣದ ದುರುಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ವಿಳಂಬಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ರಾಜ್ಯಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಮಾನಿಟರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025ರಲ್ಲಿ ಹೈ ಲೆವೆಲ್ ತನಿಖಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು, ವಿಳಂಬದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಿದೆ. ಹಾಗೂ ಭೂ ಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬ ತಪ್ಪಿಸಲು ಆಧುನಿಕ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಈ ತೀರ್ಪು ರಾಜ್ಯದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಮೈಲುಗಲ್ಲಾಗಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಕಾನೂನು ತಂಡ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ನೀರಾವರಿ ನಿಗಮದ ಲಾವ್ಲಿಂಕ್ಸ್ ತಂಡದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದೆ.
ಈ ತೀರ್ಪು ರಾಜ್ಯದ ಹಣಕಾಸಿನ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಭೂ ಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಯುತ ಮತ್ತು ಸಮಯೋಚಿತ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ.
