ಈಚೆಗೆ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಜ್ಞಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಕೆಲವು ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು “ಅವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊಡಬೇಕು” ಅಥವಾ “ಅವರನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕು” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ದೂರುಗಳಿವೆ.
ಆದರೆ ಒಂದು ಸರಳ ಸತ್ಯವಿದೆ:
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಅವರನ್ನು ಬಹಳ ಬಲವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರನ್ನು ಬೀದಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಅಥವಾ ಸೋಷಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಆಂದೋಲನದಿಂದ ಹೊರಹಾಕುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ.
ಸಂವಿಧಾನ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?
ಸಂವಿಧಾನದ ಆರ್ಟಿಕಲ್ 324(5) ಪ್ರಕಾರ, ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಂತೆಯೇ ಮಾತ್ರ ತೆಗೆಯಬಹುದು.
ಅಂದರೆ:
- ಸಾಮಾನ್ಯ ದೂರುಗಳಿಂದ ಅಥವಾ “ನಮಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ” ಎನ್ನುವುದರಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
- ಕೇವಲ ಎರಡು ತೀವ್ರ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ:
- ಸಾಬೀತಾದ ದುರ್ನಡತೆ (ಗಂಭೀರ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದ್ದು ಸಾಬೀತಾಗಬೇಕು)
- ಅಸಮರ್ಥತೆ (ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಾಬೀತಾಗಬೇಕು)
ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ – ಅವರು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅನುಮಾನ ಬಂದರೆ ಸಾಲದು. ಅದು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಂತಹ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಬೀತಾಗಬೇಕು.
ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊಡಿಸುವುದು ಸುಲಭವೇ?
ಇಲ್ಲ.
ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊಡುವುದು ಅವರ ಸ್ವಂತ ಇಚ್ಛೆ. ಯಾರೂ ಅವರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಒತ್ತಡ ಹೇರಬಹುದು, ಆದರೆ ಕಾನೂನು ಅವರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ವಜಾ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಷ್ಟು ಕಷ್ಟ?
ಇದು ಬಹಳ ಉದ್ದನೆಯ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ:
- ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 100 ಲೋಕಸಭೆ ಸದಸ್ಯರು ಅಥವಾ 50 ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಸದಸ್ಯರು ನೋಟಿಸ್ ಕೊಡಬೇಕು.
- ಸ್ಪೀಕರ್ ಅಥವಾ ಚೇರ್ಮನ್ ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು (ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಬಹುದು).
- ನಂತರ ಮೂರು ಜನರ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸಮಿತಿ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.
- ಸಮಿತಿ “ಹೌದು, ತಪ್ಪು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮತ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಎರಡೂ ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತ (ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು + ಹಾಜರಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಎರಡು) ಬೇಕು.
ಈಗಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಬಹುಮತವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ಸಿಗುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ.
ಏಕೆ ಈಷ್ಟು ರಕ್ಷಣೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ?
ಸಂವಿಧಾನ ತಯಾರಿಸಿದವರು (ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಸೇರಿದಂತೆ) ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಇಷ್ಟು ಬಲವಾದ ರಕ್ಷಣೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಕಾರಣ ಸರಳ:
ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ತಟಸ್ಥ ರೆಫರಿ ಆಗಿರಬೇಕು. ಅವರು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಹೆದರಿ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಚುನಾವಣೆಯ ನ್ಯಾಯವೇ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ತೆಗೆಯದಂತೆ ಸಂವಿಧಾನ ರಕ್ಷಣೆ ಕೊಟ್ಟಿದೆ.
ಸಾರಾಂಶವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ:
- ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮಾಡುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಹಕ್ಕು.
- ಆದರೆ ಸಿಇಸಿ ಅವರನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವುದು ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ.
- ಆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಬಹಳ ಕಠಿಣ ಮತ್ತು ಈಗಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಅಸಾಧ್ಯ.
ಇದು ಯಾರ ವಿರುದ್ಧವೂ ಅಲ್ಲ. ಇದು ಸಂವಿಧಾನ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸರಳ ವಿವರಣೆ.
