ವಿಶೇಷ ವರದಿ | ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಿರುವವರು: amiroONE
ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ನಾಯಕತ್ವದ ಪ್ರವೇಶದ ಕುರಿತು ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ತೀವ್ರ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಯುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶ ನಮ್ಮದು ಎಂದು ಹೆಮ್ಮೆ ಪಡುತ್ತೇವೆಯಾದರೂ, ನಮ್ಮ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ದೇವಾಲಯವಾದ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹಿರಿಯ ವಯೋಮಾನದ ನಾಯಕರೇ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮೆರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವೈರುಧ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ದೇಶದ ಯುವ ಸಮುದಾಯವು ಉದ್ಯೋಗ, ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ, ನೇಮಕಾತಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಂತಹ ಗಂಭೀರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಈ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಯಾಗುವ ಯುವ ಮುಖಗಳು ಮಾತ್ರ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಇವೆ.
೧. ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಯುವಕರು, ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರು: ಕಣ್ಣಿಗೆ ರಾಚುವ ಸತ್ಯ
2024ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಈ ಅಂತರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 96.88 ಕೋಟಿ ನೋಂದಾಯಿತ ಮತದಾರರು ಇದ್ದರು.
- 18–19 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರು: ಸುಮಾರು 1.85 ಕೋಟಿ (ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದವರು).
- 20–29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರು: ಕೋಟ್ಯಂತರ ಯುವ ಮತದಾರರು.
- 30 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರು: ಒಟ್ಟು ಮತದಾರರ ಸುಮಾರು 22.29 ಪ್ರತಿಶತ (ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 21.59 ಕೋಟಿ ಮಂದಿ).
ಆದರೆ, ಈ ಅಗಾಧ ಸಾಮಾಜಿಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮತಬಲವಿರುವ ಯುವ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಗಿದೆ?
- 18ನೇ ಲೋಕಸಭೆಯ ಸರಾಸರಿ ಸದಸ್ಯರ ವಯಸ್ಸು ಸುಮಾರು 56 ವರ್ಷ.
- ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರ ಪೈಕಿ 55 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರ ಪಾಲು ಶೇಕಡಾ 52ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, 40 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರ ಪ್ರಮಾಣ ಕೇವಲ ಶೇಕಡಾ 11ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ!
ಮತದಾರರ ತಲೆಮಾರು ಮತ್ತು ಶಾಸಕರ ತಲೆಮಾರಿನ ನಡುವಿನ ಈ ಬೃಹತ್ ಕಂದಕವೇ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು ಹಾಗೂ ಅವಕಾಶ ಎರಡನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.
೨. ಯುವ ಮತದಾರರ ಬದಲಾದ ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಹಿಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಆದ್ಯತೆಗಳಿಗೂ ಇಂದಿನ ಯುವಜನರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೂ ಬಹಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಚುನಾವಣಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಉಚಿತ ಕೊಡುಗೆಗಳು, ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳು ಅಥವಾ ಸಾಲ ಮನ್ನಾಗಳ ಘೋಷಣೆಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಇಂದಿನ ಯುವಕರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೆಳೆಯಲಾರವು. ಅವರ ಆಳವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಬೇರೆಯೇ ಇವೆ:
- “ದೇಶದಲ್ಲಿ ಯುವಕರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ?”
- “ಸರ್ಕಾರಿ ನೇಮಕಾತಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಸೋರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಮುಕ್ತಿ ಯಾವಾಗ?”
- “ನಾವು ಪಡೆಯುವ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಭದ್ರತೆ ಯಾವಾಗ ಸಿಗುತ್ತದೆ?”
- “ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಯುವಜನರ ಪಾತ್ರವೇನು?”
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಇಂದಿನ ಯುವ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ವಯಸ್ಸಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಆಡಳಿತ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೊಂದು ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ.
೩. ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಯುವ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದೇಕೆ?
ದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಯುವಕರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವಿದ್ದರೂ, ಶಾಸನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಿಂದುಳಿಯಲು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಅಡೆತಡೆಗಳಿವೆ:
- ಚುನಾವಣಾ ಹಣಕಾಸಿನ ಅಸಮಾನತೆ:2024ರ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತರಾದವರ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 93 ಪ್ರತಿಶತ ಮಂದಿ ಕೋಟ್ಯಧಿಪತಿಗಳು. ಎಲ್ಲಾ ಸಂಸದುರ ಘೋಷಿತ ಸರಾಸರಿ ಆಸ್ತಿ ಸುಮಾರು ₹46.34 ಕೋಟಿ. ಇಂತಹ ಕೋಟಿಗಳ ಆಟವಿರುವ ಚುನಾವಣಾ ರಂಗಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಲ್ಲದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಯುವಕ ಅಥವಾ ಯುವತಿ ಕಾಲಿಡುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ.
- ಕುಟುಂಬ ರಾಜಕಾರಣದ ಹಿಡಿತ:ರಾಜಕೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯುಳ್ಳ ಕುಟುಂಬಗಳಿಂದ ಬರುವವರಿಗೆ ಟಿಕೆಟ್ ಪಡೆಯುವುದು, ಹೆಸರು ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವುದು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ಯುವ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಗೆ ಈ ದಾರಿ ಮುಳ್ಳಿನ ಹಾದಿಯಂತಿರುತ್ತದೆ.
೪. ಯುವಕರಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರವೇಶದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗಗಳು
ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ಯುವಕರು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಕಾಣಲು ಯಾವ ಮಾರ್ಗಗಳು ಸೂಕ್ತ ಎಂಬುದನ್ನು ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ವರ್ತಮಾನದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ:
- ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ರಾಜಕಾರಣ (ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್): ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ನಾಯಕತ್ವದ ಮೊದಲ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು. ವಾದ-ವಿವಾದ, ಸಂಘಟನೆ, ಮತ್ತು ಹೋರಾಟದ ಅನುಭವ ಇಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪದವಿ ಮುಗಿದ ಕೂಡಲೇ ನೇರವಾಗಿ ವಿಧಾನಸಭೆ ಅಥವಾ ಲೋಕಸಭೆ ಟಿಕೆಟ್ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಯಿರಬಾರದು.
- ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವರಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (ಗ್ರಾಮ/ಪಟ್ಟಣ ಆಡಳಿತ): ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ, ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯಿತಿ, ನಗರಸಭೆ ಮತ್ತು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಗಳ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಜನಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವೇದಿಕೆ. ಇದು “ನಾನು ಕೇವಲ ಮಾತನಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿದ್ದೇನೆ” ಎಂಬ ರಾಜಕೀಯ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
- ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳವಳಿಗಳು: ರೈತಪರ ಹೋರಾಟ, ನಿರುದ್ಯೋಗ ವಿರೋಧಿ ಧ್ವನಿ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ನಿಂತು ಜನಪರ ಚಳವಳಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು ನೈತಿಕ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತದೆ.
- ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ಸಂಘಟನೆ (ಪನ್ನಾ ಪ್ರಮುಖ್ ಮಾದರಿ): ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಲೈಕ್ಸ್ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಒಂದು ಬೂತ್‌ನಲ್ಲಿ ನೂರು ಕುಟುಂಬಗಳ ವಿಶ್ವಾಸ ಗೆಲ್ಲುವುದು ಚುನಾವಣಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯಯುತವಾಗಿದೆ.
೫. ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಯಶೋಗಾಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾದರಿಗಳು
ಇತ್ತೀಚಿನ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಯುವ ನಾಯಕರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾದ ಹಾದಿ ತುಳಿದು ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿದ್ದಾರೆ:
- ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಆಜಾದ್: ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳವಳಿಯ ಮೂಲಕ (ಭೀಮ್ ಆರ್ಮಿ) ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಂಘಟನೆ ಕಟ್ಟಿ, ನಂತರ ನೇರ ಚುನಾವಣಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ (ನಾಗಿನಾ ಕ್ಷೇತ್ರ) ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿದವರು.
- ರಾಜಕುಮಾರ್ ರೋಟ್: ಆದಿವಾಸಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಸಂಘಟನೆ ಕಟ್ಟಿ ಸಂಸತ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಯುವ ನಾಯಕ.
- ಸಂಜನಾ ಜಾಟವ್: ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮಟ್ಟದಿಂದ ರಾಜಕೀಯ ಆರಂಭಿಸಿ, ನಿರಂತರ ಜನಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ ಲೋಕಸಭೆ ತಲುಪಿರುವ ಸ್ಫೂರ್ತಿದಾಯಕ ಉದಾಹರಣೆ.
೬. ಮಹಿಳಾ ಯುವ ನಾಯಕತ್ವ: ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಅನಿವಾರ್ಯತೆ
ಯುವ ರಾಜಕಾರಣದ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಗಂಭೀರ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ. 18ನೇ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಸಂಸದರ ಪ್ರಮಾಣ ಕೇವಲ 14 ಪ್ರತಿಶತ (74 ಮಂದಿ) ಮಾತ್ರ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳು, ಕುಟುಂಬದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು, ಹಣಕಾಸಿನ ಅಡಚಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಗಳ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಟಿಕೆಟ್ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ತಾರತಮ್ಯ ಮಹಿಳೆಯರ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ತೊಡಕುಗಳಾಗಿವೆ. ಯುವ ರಾಜಕಾರಣವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಯುವ ಪುರುಷರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಸಿಗುವುದಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಯುವ ಮಹಿಳೆಯರು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಹಿನ್ನೆಲೆಯವರು ಮತ್ತು ಅಂಚಿಗೆ ಸರಿದ ಸಮುದಾಯಗಳ ಯುವಕರಿಗೂ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
೭. ಡಿಜಿಟಲ್ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಕಾನೂನುಗಳ ಎಚ್ಚರಿಕೆ
ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ವಾಟ್ಸ್‌ಆ್ಯಪ್ ಗುಂಪುಗಳು, ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಶಾರ್ಟ್ಸ್, ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಂ ರೀಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೈವ್‌ಗಳು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಯುವ ನಾಯಕರಿಗೆ ಜನರನ್ನು ತಲುಪಲು ದೊಡ್ಡ ವರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿವೆ. ಆದರೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಎಂದೂ ಮತಗಟ್ಟೆಯ ಮತಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ—ಅದಕ್ಕೆ ನೆಲಮಟ್ಟದ ಸಂಘಟನೆಯೇ ಬೇಕು.
ಅದರೊಂದಿಗೆ, ಯುವಕರು ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಬರುವಾಗ ಚುನಾವಣಾ ಕಾನೂನುಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ (Representation of the People Act, 1951) ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರಿವು ಹೊಂದಿರಬೇಕು:
- ಚುನಾವಣಾ ವೆಚ್ಚದ ಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ನಿರ್ವಹಣೆ.
- Form 26 ಮೂಲಕ ಆಸ್ತಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಿನಲ್ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾರದರ್ಶಕ ಘೋಷಣೆ.
- ಕಾನೂನಿನ ಅರಿವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಣ್ಣ ತಪ್ಪುಗಳೂ ಕೂಡ ದೊಡ್ಡ ರಾಜಕೀಯ ಅನರ್ಹತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
ಮುಕ್ತಾಯ: ಅವಕಾಶ ದೊಡ್ಡದು, ದಾರಿ ಕಠಿಣ!
ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಯುವಕರಿಗೆ ಲಭಿಸಿರುವ ಈ ಜನಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಅವಕಾಶ ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕೇವಲ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಯುವಕರಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವತಃ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಯುವ ನಾಯಕರು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಕರುಣೆಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಾಗಿ ಕಾಯದೆ, ಜನರ ನಡುವೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜಕೀಯ ಬಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ, ಚಳವಳಿಗಳು, ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಯುವ ಮುಖಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ‘ಯುವ ನಾಯಕತ್ವ’ವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ.
ಮತದಾರರು ವೇಗವಾಗಿ ಯುವಕರಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕತ್ವವೂ ಅದೇ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಯುವ ರಕ್ತವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಮುಂದಿನ ದಶಕದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ.
