ಕಾವೇರಿ: ನದಿಯ ನೀರಲ್ಲ, ನಂಬಿಕೆಯ ಕೊರತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ಕಥೆ

ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನಡುವೆ ಒಂದೇ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತೆ ಮೇಲೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಬಾರಿ ಆಗಸ್ಟ್ 2026. ಕಾವೇರಿ ನೀರು ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ 12,000 ಕ್ಯೂಸೆಕ್ ನೀರು ಹರಿಸುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿವೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ – “ನಮ್ಮ ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ನೀರಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ರೈತರು ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಬಲಿ ಕೊಟ್ಟು ನೀರು ಬಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.” ತಮಿಳುನಾಡು ಪ್ರತಿವಾದ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ – “ಶಾಸನಬದ್ಧವಾಗಿ ನಮಗೆ ಸೇರಿದ ನೀರನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು ಅನ್ಯಾಯ. ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿರುವ ನೆಲ್ಲಿಗೆ ಈಗಲೇ ನೀರು ಬೇಕು.”

ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳ ರೈತರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಆತಂಕ: ರಾಜಕೀಯ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬಲಿಯಾಗುವುದು ನಮ್ಮ ಹೊಲಗಳ ಬೆಳೆ.

ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹಲವರು ಮರೆತಿದ್ದಾರೆ. ಕಾವೇರಿ ನೀರಿನ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಂಚಿಕೆ ಈಗಾಗಲೇ ಅಂತಿಮವಾಗಿದೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ 2018ರಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿ, ಕಾವೇರಿ ಜಲ ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣದ ಆದೇಶವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವೂ CWMA ಮತ್ತು CWRC ರಚಿಸಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಈ ವಿವಾದ ಪದೇ ಪದೇ ಏಕೆ ತಲೆದೋರುತ್ತಿದೆ?

ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಇನ್ನು ಮಾತ್ರ “ಯಾರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ನೀರು” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಮಳೆ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ರೈತರು, ನಗರಗಳು, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡಗಳ ನಡುವೆ ಹೇಗೆ ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಹಂಚಬೇಕು ಎಂಬ ಸವಾಲಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ.

ಬೇರುಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ

ಕಾವೇರಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಕಪಿಲಾ, ಹೇಮಾವತಿ, ಹಾರಂಗಿ, ಭವಾನಿ ಮುಂತಾದ ಉಪನದಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ತಮಿಳುನಾಡು, ಕೇರಳ, ಪುದುಚೇರಿ ಮೂಲಕ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಭೌಗೋಳಿಕ ಸತ್ಯ ಸರಳವಾಗಿದೆ – ಕರ್ನಾಟಕ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ರಾಜ್ಯ, ತಮಿಳುನಾಡು ಕೆಳಭಾಗದ ಡೆಲ್ಟಾ ಪ್ರದೇಶ. ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಆದರೆ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ನೀರು ತಕ್ಷಣ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.

ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ 1892ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಮದ್ರಾಸ್ ನಡುವೆ ಮೊದಲ ಒಪ್ಪಂದವಾಯಿತು. 1924ರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ವಿವರವಾದ ಎರಡನೇ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ತಮಿಳುನಾಡು ಹೇಳುತ್ತದೆ – ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ನಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿತು. ಕರ್ನಾಟಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ – ಇದು ಮೇಲ್ಭಾಗದ ರಾಜ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದ ಅನ್ಯಾಯದ ಒಪ್ಪಂದ. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಸಿಂಧುತ್ವ 1974ರವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಇತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಆಧುನಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಹಂಚಿಕೆಯ ಸಂಘರ್ಷವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.

ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣದಿಂದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ವರೆಗೆ

1960ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಫಲವಾದವು. 1990ರಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ಜಲ ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ ರಚನೆಯಾಯಿತು. 17 ವರ್ಷಗಳ ವಿಚಾರಣೆಯ ನಂತರ 2007ರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ಬಂತು. ಒಟ್ಟು 740 ಟಿಎಂಸಿ ನೀರನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು – ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ 270, ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ 419, ಕೇರಳಕ್ಕೆ 30, ಪುದುಚೇರಿಗೆ 7.

ಆದರೆ ತೀರ್ಪು ಬಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಘರ್ಷ ಶಮನವಾಗಲಿಲ್ಲ. 1991ರ ಮಧ್ಯಂತರ ಆದೇಶವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದು, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅದನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದ್ದು – ಇವೆಲ್ಲ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು.

2018ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 16ರಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಾಲನ್ನು 284.75 ಟಿಎಂಸಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ 404.25 ಟಿಎಂಸಿ. ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಿಲಿಗುಂಡ್ಲುವಿನಲ್ಲಿ 177.25 ಟಿಎಂಸಿ ನೀರನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಆದೇಶಿಸಿತು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಮಳೆ ಕೊರತೆಯಾದಾಗ ಸಂಕಟವನ್ನು ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರಮಾಣಾನುಗುಣವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ‘ಡಿಸ್ಟ್ರೆಸ್ ಶೇರಿಂಗ್’ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿತು.

ಆದರೆ ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರದಿರುವುದೇ ಇಂದಿನ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಕಾರಣ.

ರೈತರ ನಿಜವಾದ ನೋವು

ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಡೆಲ್ಟಾದಲ್ಲಿ ಕುರುವೈ ಮತ್ತು ಸಂಬಾ ನೆಲ್ಲು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾವೇರಿಯನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ನೀರು ಬಂದಿಲ್ಲವೆಂದರೆ ಇಡೀ ವರ್ಷದ ಶ್ರಮ ನೀರುಪಾಲು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಡ್ಯ, ಮೈಸೂರು, ಹಾಸನದ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ಜಲಾಶಯಗಳು ಬರಿದಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, “ನಮ್ಮ ಬೆಳೆಗೆ ನೀರಿಲ್ಲದಿರುವಾಗ ಪಕ್ಕದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಬಿಡುವುದು” ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇವೆರಡೂ ನೋವುಗಳು ನಿಜ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಂತಹ ಮಹಾನಗರದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯವೂ ದಿನೇ ದಿನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಮೇಕೆದಾಟು ಯೋಜನೆ ಈಗ ಹೊಸ ಚರ್ಚೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ – ಇದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸಂಕಟದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ತಮಿಳುನಾಡು ಹೇಳುತ್ತದೆ – ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಜಲಾಶಯ ಬಂದರೆ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಡಿಪಿಆರ್ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದೆ. ಆದರೆ ಅಂತಿಮ ಅನುಮೋದನೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ನಂತರವೇ ಬರಬೇಕು.

ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ ಎಲ್ಲಿದೆ?

ರಾಜಕೀಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಓಡುವುದು ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ. 2018ರ ತೀರ್ಪಿನ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲೇ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ, ದತ್ತಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ಜಲ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದೇ ಏಕೈಕ ದಾರಿ.

ಮಳೆ ಕೊರತೆಯಾದಾಗ ಎಷ್ಟು ಶೇಕಡಾ ನೀರು ಹರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಮಾನವ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಿಲ್ಲದೆ ಆಲ್ಗರಿದಮ್ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು. ದೈನಂದಿನ ಮಳೆ, ಜಲಾಶಯ ಮಟ್ಟ, ಒಳಹರಿವು, ಹೊರಹರಿವು – ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಡ್ಯಾಶ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ತೋರಿಸಬೇಕು. ಕೇವಲ ಬಿಲಿಗುಂಡ್ಲುವಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಜಲಾನಯನದ ಹಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬೇಕು. ಪ್ರತಿ ಹತ್ತು ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರೈತರನ್ನು ಕಡಿಮೆ ನೀರು ಬೇಡುವ ಬೆಳೆಗಳತ್ತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಬೇಕು. ನೀರು ಉಳಿಸುವವರಿಗೆ ನೇರ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಬೇಕು. ಬೆಂಗಳೂರು ತನ್ನ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಮಳೆನೀರು ಕೊಯ್ಲು ಮತ್ತು ಕೆರೆಗಳ ಪುನಶ್ಚೇತನದ ಮೂಲಕ ಕಾವೇರಿ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಕು. ತೀವ್ರ ಬರಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುವ ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳ ರೈತರಿಗೆ ಜಂಟಿ ರಕ್ಷಣಾ ನಿಧಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ – ನೀರು ಹರಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಶಾಸಕರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ, ತಜ್ಞರ ನಿಯಮಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಬೇಕು.

ಕಾವೇರಿ ಗೋದಾಮಿನಲ್ಲಿಟ್ಟು ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವ ಸರಕಲ್ಲ. ಅದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಏರಿಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಜೀವಂತ ನದಿ. ಈ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ “ಕರ್ನಾಟಕ ಗೆದ್ದಿತು” ಅಥವಾ “ತಮಿಳುನಾಡು ಗೆದ್ದಿತು” ಎಂಬ ವಿಜಯವಿಲ್ಲ. ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ನಿಯಮಗಳು ಗೆದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳ ರೈತರಿಗೆ ನಿಜವಾದ ನೆಮ್ಮದಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಿರುವುದು ರಾಜಕೀಯ ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲ. ಬೆಳೆ ಒಣಗುವ ಮುನ್ನ ಹೊಲಕ್ಕೆ ತಲುಪುವ ನೀರು.