ಗಿರಿಜನ ಭಾಷೆಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಲ: ‘ಜಾಗೋ’ ಎಐ ಸಹಾಯಕ, ಹೊಸ ‘ಆದಿ ವಾಣಿ’ ವೇದಿಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ

ಮೈಸೂರು: ಗಿರಿಜನ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳು, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಕುರಿತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ನೆರವಾಗುವ ಗಿರಿಜನ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕೃತ ‘ಜಾಗೋ’ ಎಐ ಸಂಭಾಷಣಾ ಸಹಾಯಕ ಮತ್ತು ಅದರ ಮ್ಯಾಸ್ಕಾಟ್ ಅನ್ನು ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗಿರಿಜನ ಭಾಷೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಒಂದೇ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್ ಮೂಲಕ ಸಚಿವಾಲಯದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು, ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ‘ಜಾಗೋ’ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗಿರಿಜನ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಿರಿಜನ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ತಲುಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ‘ಆದಿ ವಾಣಿ’ ವೇದಿಕೆಯ ಸುಧಾರಿತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹೊಸ iOS ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್, ಐದು ಹೊಸ ಭಾಷೆಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಲೋಗೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗಿರಿಜನ ಭಾಷೆಗಳ ದಾಖಲೀಕರಣ, ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ಇದು ನೆರವಾಗಲಿದೆ.

ಭಾಷೆ ಉಳಿದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ

ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಗಿರಿಜನ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಕನಕವಲ್ಲಿ, ಐಎಎಸ್ ಅವರು ಮಾತನಾಡಿ, ಗಿರಿಜನ ಭಾಷೆಗಳ ಕುರಿತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಂವಾದ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕ್ರಮಗಳ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಒಂದು ಭಾಷೆಯ ನಾಶವು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಷ್ಟಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು.

ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ (CIIL) ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರೊ. ಬಸವರಾಜ ಕೊಡಗುಂಟಿ ಅವರು, ಭಾಷೆಗಳು ಇತಿಹಾಸದ ಜೀವಂತ ಪುರಾವೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸಮುದಾಯಗಳ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದರು.

ಗಿರಿಜನ ಭಾಷೆಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರಮಟ್ಟದ ದಾಖಲೀಕರಣ, ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ಗಿರಿಜನ ಯುವಕರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.

‘ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ@2047’ಗೆ ಭಾಷಾ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಪ್ರಮುಖ

ಗಿರಿಜನ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಅನಂತ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ಪಾಂಡೆ ಅವರು, ಗಿರಿಜನ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ‘ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ@2047’ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಗೌರವ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ನೇತೃತ್ವದ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದರು.

ಮೈಸೂರು ಸಂಸದ ಯದುವೀರ ಕೃಷ್ಣದತ್ತ ಚಾಮರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರು, ಗಿರಿಜನ ಸಮುದಾಯಗಳು ತಮ್ಮ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದುರ್ಬಲ ಗಿರಿಜನ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ (PVTGs) PM-JANMAN ಯೋಜನೆಯ ತಲುಪುವಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕು. ಗಿರಿಜನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಬಲವಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತರಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.

ಕೇಂದ್ರ ಗಿರಿಜನ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ದುರ್ಗಾದಾಸ್ ಉಯ್ಕೆ ಅವರು, ಗಿರಿಜನ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತರುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಗಿರಿಜನ ಸಮುದಾಯಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೊಡುಗೆ ಹಾಗೂ ಭಗವಾನ್ ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಗಿರಿಜನ ನಾಯಕರ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದರು.

ಮೂರು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಚರ್ಚೆ

ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಿತಿ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದವು. ‘ದಾಖಲೀಕರಣ, ಅಳಿವು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ನೇತೃತ್ವದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ’ ವಿಷಯದ ಮೊದಲ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಗಿರಿಜನ ಭಾಷೆಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತ ದಾಖಲೀಕರಣ ಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯ ಆಧಾರಿತ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಮಾದರಿಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು.

‘ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಗಿರಿಜನ ಭಾಷೆಗಳು’ ವಿಷಯದ ಎರಡನೇ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಭಾಷಣ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ (ASR), ಪಠ್ಯದಿಂದ ಭಾಷಣ (TTS), ಯಂತ್ರ ಅನುವಾದ, ಭಾಷಾ ಕಾರ್ಪಸ್ ನಿರ್ಮಾಣ, ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಫಾಂಟ್‌ಗಳಂತಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಗಿರಿಜನ ಭಾಷಾ ಮಾಹಿತಿಯ ದತ್ತಾಂಶ ರಕ್ಷಣೆ, ದುರುಪಯೋಗದ ಅಪಾಯ, ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣ ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ತಜ್ಞರು ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ನೋಂದಣಿ ವೇಳೆ ದಾಖಲಿಸಲಾದ ಆಡಿಯೊ ಬಳಸಿ ನೇರ ಅನುವಾದದ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಯನ್ನೂ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.

ಮೂರನೇ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ‘ಗಿರಿಜನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಬಹುಭಾಷಾ ಶಿಕ್ಷಣ’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಿತು. ಗಿರಿಜನ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಬೋಧನಾ ವಿಧಾನ, ಪಠ್ಯಕ್ರಮ, ಪ್ರೈಮರ್‌ಗಳು, ನಿಘಂಟುಗಳು, ಶಿಕ್ಷಕರ ಕೈಪಿಡಿಗಳು ಹಾಗೂ ಭಾಷಾ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಕುರಿತು ವಿಚಾರ ವಿನಿಮಯ ನಡೆಯಿತು.

ಕೇರಳ, ಒಡಿಶಾ, ಸಿಕ್ಕಿಂ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಗಿರಿಜನ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಭಾಷಾ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಪದ್ಧತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದವು.

ಆಗಸ್ಟ್ 25ರಂದು ಸಮ್ಮೇಳನವು ಗಿರಿಜನ ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಶಯಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ, ಮೈಸೂರು ಘೋಷಣೆಯ ಅಂಗೀಕಾರ ಮತ್ತು ಸಹಿ ಹಾಗೂ ಗಿರಿಜನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳ (TFFM) ಕುರಿತು ಸರಣಿ ಗೋಷ್ಠಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಲಿದೆ.