ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ‘ಗೃಹ ಜ್ಯೋತಿ’ ಯೋಜನೆಯು ಪ್ರತಿ ಮನೆಗೆ ಮಾಸಿಕ 200 ಯೂನಿಟ್ವರೆಗೆ ಉಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ನೀಡುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರೂ, ಇತ್ತೀಚಿನ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಕೈಸೇರುತ್ತಿರುವ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಬಿಲ್ಗಳು, ನಿಯಮಗಳ ಬದಲಾವಣೆ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಠೇವಣಿ ವಸೂಲಿ ಮತ್ತು ಮನೆ-ಮನೆ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಹೊರೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ತಂತ್ರ ಒಂದೆಡೆಯಾದರೆ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೋಪ ಹಾಗೂ ವಂಚಕರ ಜಾಲಗಳಿಂದಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕ ಗೊಂದಲದ ಗೂಡಾಗಿದ್ದಾನೆ. 2026ರ ಜುಲೈನಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಬೃಹತ್ ಮನೆ-ಮನೆ ಪರಿಶೀಲನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ (ಗೃಹಜ್ಯೋತಿ 2.0) ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30ರವರೆಗೆ ಗಡುವು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬೆಸ್ಕಾಂ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 70 ಶೇಕಡಾ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮುಗಿದಿದೆ.
‘200 ಯೂನಿಟ್ ಫ್ರೀ’ ಭ್ರಮೆ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಬಿಲ್ ಶಾಕ್
ಚುನಾವಣಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ 200 ಯೂನಿಟ್ ಉಚಿತ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಾದ ನಿಯಮಗಳು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರನ್ನು ಇಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಲುಕಿಸಿವೆ:
- ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸರಾಸರಿ ಸೂತ್ರ: ಹಿಂದಿನ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದ 12 ತಿಂಗಳ ಸರಾಸರಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆಗೆ ಶೇಕಡಾ 10ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಯೂನಿಟ್ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮನೆಯ ಸರಾಸರಿ ಬಳಕೆ 80 ಯೂನಿಟ್ ಇದ್ದರೆ, ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಗರಿಷ್ಠ 88–90 ಯೂನಿಟ್ ಮಾತ್ರ ಉಚಿತ.
- ಒಂದೇ ಒಂದು ಯೂನಿಟ್ ಮೀರಿದರೂ ಭಾರಿ ದಂಡದ ಹೊರೆ: ಮಾಸಿಕ ಬಳಕೆ 200 ಯೂನಿಟ್ ದಾಟಿದರೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ 201 ಯೂನಿಟ್), ಇಡೀ 200 ಯೂನಿಟ್ ಉಚಿತ ಸೌಲಭ್ಯ ರದ್ದಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ತಿಂಗಳ ಪೂರ್ಣ ಬಿಲ್ಗೆ ದುಬಾರಿ ಸ್ಲ್ಯಾಬ್ ದರ, ಇಂಧನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಶುಲ್ಕ (FAC) ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಸೇರಿ ₹1,500 ರಿಂದ ₹2,000 ವರೆಗೆ ಪೂರ್ಣ ಬಿಲ್ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
- ಸರಾಸರಿ ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್ (Average Billing) ಅವಾಂತರ: 2026 ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಟರ್ ರೀಡರ್ಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದಾಗ, ವಾಸ್ತವಿಕ ರೀಡಿಂಗ್ ಬದಲಿಗೆ ಸರಾಸರಿ ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಶೂನ್ಯ ಬಿಲ್ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮನೆಗಳಿಗೆ ನೂರಾರು ರೂಪಾಯಿಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬಿಲ್ SMS ಮೂಲಕ ಬಂದು ಜನ ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಗೊಂಡರು. ಬೆಸ್ಕಾಂ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡಿದ್ದು, ಇದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿದ್ದು, ನಂತರದ ಬಿಲ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು.
ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಭದ್ರತಾ ಠೇವಣಿ (ASD) ಎಂಬ ಹಿಂಬಾಗಿಲ ವಸೂಲಿ
ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆರಳಿಸಿರುವುದು ಎಸ್ಕಾಂಗಳು (ಬೆಸ್ಕಾಂ, ಹೆಸ್ಕಾಂ, ಮೆಸ್ಕಾಂ, ಜೆಸ್ಕಾಂ, ಸೆಸ್ಕ್) ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಭದ್ರತಾ ಠೇವಣಿ (Additional Security Deposit – ASD).
- ಶೂನ್ಯ ಬಿಲ್ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ₹1,000 ದಿಂದ ₹10,000 (ಕೆಲವೆಡೆ ಹೆಚ್ಚು) ವರೆಗೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಠೇವಣಿ ಭರಿಸುವಂತೆ ಬಿಲ್ನಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಿ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.
- ಎಸ್ಕಾಂಗಳ ವಿವರಣೆ: ಗ್ರಾಹಕ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಸಿದ್ದರೆ, ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಸರಾಸರಿ ಬಳಕೆಯ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಠೇವಣಿಯಾಗಿ ಮುಂಗಡವಾಗಿ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
- ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಆಕ್ರೋಶ: “ಸರ್ಕಾರ ಉಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ಎಸ್ಕಾಂಗಳು ಠೇವಣಿ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಾಯಿ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ” ಎಂಬ ದೂರುಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕೇಳಿಬಂದವು. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಇಂತಹ ಬಿಲ್ಗಳು ಬಂದಿದ್ದು, ಗ್ರಾಹಕರು ನಗದು ಪಾವತಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು.
‘ಗೃಹಜ್ಯೋತಿ 2.0’ – ಮನೆ ಮನೆ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಕಡಿತದ ಭೀತಿ
ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಗೃಹಜ್ಯೋತಿ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಸುಮಾರು ₹8,000 ದಿಂದ ₹10,000 ಕೋಟಿ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಹೊರೆ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದು, ಅನರ್ಹರನ್ನು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲು ಬೃಹತ್ ಮನೆ-ಮನೆ ಪರಿಶೀಲನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಾರ, ಹೊರರಾಜ್ಯದ ನಿವಾಸಿಗಳು, ಬಹು ಮೀಟರ್ ಹೊಂದಿರುವವರು, ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಗುರಿ. ಈಗಾಗಲೇ 3 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಸ್ವಯಂಸೇವೆಯಾಗಿ ಸೌಲಭ್ಯ ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದು, ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ₹500 ಕೋಟಿ ಉಳಿತಾಯವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜು.
| ಪರಿಶೀಲನಾ ಅಂಶ | ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳು | ಗ್ರಾಹಕರ ಆತಂಕ / ಆಕ್ಷೇಪ |
|---|---|---|
| ಗುರುತು ಮತ್ತು ವಾಸಸ್ಥಳ | ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್, ರೇಷನ್ ಕಾರ್ಡ್ | ಒಂದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಮೀಟರ್ಗಳಿದ್ದರೆ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಡಿತ |
| ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ | ಮತದಾರರ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ (Voter ID) | ಕರ್ನಾಟಕದ ಮತದಾರರಲ್ಲದ ಹೊರರಾಜ್ಯದ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡುವ ಯೋಜನೆ |
| ಆದಾಯ & ತೆರಿಗೆ | ಪ್ಯಾನ್ ಕಾರ್ಡ್ (ಐಚ್ಛಿಕ/ಅಂಕಿಅಂಶಕ್ಕಾಗಿ) | ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿದಾರರಿಗೆ ಯೋಜನೆ ರದ್ದುಪಡಿಸುವ ಹುನ್ನಾರ ಎಂಬ ಅನುಮಾನ |
| ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ಗ | ಜಾತಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ (ಐಚ್ಛಿಕ) | ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಉಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಜಾತಿ ವಿವರ ಏಕೆ ಎಂಬ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆ |
| ಬಾಡಿಗೆದಾರರು | ಬಾಡಿಗೆ ಕರಾರು ಪತ್ರ (Rental Agreement) | ಮನೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದಾಗ ಆಧಾರ್ ಡಿ-ಲಿಂಕ್ ಆಗದೆ ಬಾಡಿಗೆದಾರರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯ ನಷ್ಟ |
ಪರಿಶೀಲನಾ ನಮೂನೆಯಲ್ಲಿ “ಗೃಹ ಬಳಕೆಯ ಹೊರತಾಗಿ ಬೇರೆ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಸಿದರೆ, ಈವರೆಗೆ ಪಡೆದ ಎಲ್ಲಾ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಬಡ್ಡಿ ಸಮೇತ ಮರುಪಾವತಿಸಲು ಬದ್ಧನಾಗಿದ್ದೇನೆ” ಎಂಬ ಸ್ವಯಂ-ಘೋಷಣೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಜನರಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಭೀತಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿದೆ. ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ನಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷಗಳು, ಸರ್ವರ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಲಾಕ್ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಪುನಃ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದು ಸವಾಲಾಗಿದೆ.
ಗ್ರಾಹಕರ ಆಕ್ರೋಶ: “ಜಾತಿ, ಪ್ಯಾನ್ ಏಕೆ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ? ಉಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಗೆ ಇದೆಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯವೇ?” – ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ದೂರು. “ಪರಿಶೀಲನೆ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಅರ್ಹರನ್ನೂ ಕೈಬಿಡುವುದೇ?” ಎಂಬ ಭಯ.
ಬಾಡಿಗೆದಾರರ ಪರದಾಟ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟಲ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು
ಬಾಡಿಗೆದಾರರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ:
- ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದಾಗ ಹಿಂದಿನ ಮನೆಯ ಮೀಟರ್ ಐಡಿಯಿಂದ ಆಧಾರ್ ಡಿ-ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಲು ಸೇವಾ ಸಿಂಧು ಪೋರ್ಟಲ್ನಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಡಚಣೆಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತಿವೆ.
- ಹಿಂದಿನ ಬಾಡಿಗೆದಾರ ಆಧಾರ್ ತೆಗೆಯದಿದ್ದರೆ, ಹೊಸದಾಗಿ ಬಂದ ಬಾಡಿಗೆದಾರರಿಗೆ ಗೃಹಜ್ಯೋತಿ ಸಿಗದೆ ಪೂರ್ಣ ಬಿಲ್ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
- ಹೊಸ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಯೂನಿಟ್ ಮಿತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
- ಬೆಸ್ಕಾಂ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ: ಬಾಡಿಗೆದಾರರು ಆತಂಕಪಡಬೇಕಿಲ್ಲ; ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಗೃಹಜ್ಯೋತಿ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಸೈಬರ್ ವಂಚಕರ ಲೂಟಿ (Fake SMS Scam)
ಈ ಎಲ್ಲಾ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಭಯವನ್ನು ಬಂಡವಾಳ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಸೈಬರ್ ಖದೀಮರು ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿದ್ಯುತ್ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ವಂಚನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ:
- ನಕಲಿ ಬೆದರಿಕೆ ಸಂದೇಶ: “ನಿಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಿಲ್ ಅಪ್ಡೇಟ್ ಆಗಿಲ್ಲ. ಇಂದೇ ರಾತ್ರಿ 9:30ಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದು. ತಕ್ಷಣ ಈ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ” ಎಂದು ಅಪರಿಚಿತ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಂದ SMS ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ವಂಚನೆಯ ವಿಧಾನ: ಭಯಭೀತರಾಗಿ ಕರೆ ಮಾಡಿದ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ, ಕೇವಲ ₹10 ಅಥವಾ ₹19 ನವೀಕರಣ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸಲು ನಕಲಿ ಲಿಂಕ್ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ AnyDesk, TeamViewer ನಂತಹ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಶೇರಿಂಗ್ ಆ್ಯಪ್ಗಳನ್ನು ಇನ್ಸ್ಟಾಲ್ ಮಾಡಿಸಿ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿ ದೋಚುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
- ಬೆಸ್ಕಾಂ ಹಾಗೂ ಸೈಬರ್ ಪೊಲೀಸರು ಇಂತಹ ಯಾವುದೇ ಅನಧಿಕೃತ ಸಂದೇಶಗಳು ಅಥವಾ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಲಿಂಕ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಹಣ ಪಾವತಿಸದಂತೆ, ಕೇವಲ 1912 ಸಹಾಯವಾಣಿ ಅಥವಾ ಅಧಿಕೃತ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಯೋಜನೆಯಡಿ ಉಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಿಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ನಿರಾಳತೆಯ ನಡುವೆಯೇ, ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳು, ಅಘೋಷಿತ ಠೇವಣಿ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಗಳ ಶೋಧವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. ಸರ್ಕಾರ “ಅರ್ಹರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೌಲಭ್ಯ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ, ಯೋಜನೆ ರದ್ದಾಗುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಜನರಲ್ಲಿ “ವಸೂಲಿ ಭಾಗ್ಯ” ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಬಲಗೊಂಡಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆ ಇದ್ದರೆ 1912ಕ್ಕೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಅಥವಾ ಸಮೀಪದ ಕಚೇರಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ.
