ಬೆಂಗಳೂರು: ಇಂದು ನೀವು ಫೋನ್ ಸ್ಕ್ರೋಲ್ ಮಾಡುತ್ತಾ ಒಂದು ಸುದ್ದಿ ಓದಿದರೆ, ಅದು ನಿಜವೋ ಸುಳ್ಳೋ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದೇ ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ ರೀಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಲಿಪ್ ವೈರಲ್ ಆಗುತ್ತದೆ, WhatsApp ಫಾರ್ವರ್ಡ್ನಲ್ಲಿ ಭಯ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಅಜ್ಜರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ದೀಪವಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ, ಇಂದಿನ Gen Z ಯುವಕರು ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕಾಲದ “ವಾಯ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ನೇಷನ್”
ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತೀಯರನ್ನು ದಮನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲ. 1878ರಲ್ಲಿ ಅವರು Vernacular Press Act ತಂದರು – ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಾ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕುವ ಕಾನೂನು. ಆದರೂ ಬಾಲಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕರ ಕೇಸರಿ, ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿಯ Young India, ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಜನರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದವು. ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಕೇವಲ ಸುದ್ದಿ ಹೇಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; ಅವು ಜನರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಸತ್ಯವನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕನಸನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಒಂದು ಶತಮಾನದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮವೇ ಜನರ ಧ್ವನಿಯಾಗಿತ್ತು.
ಇಂದು ಏನಾಗಿದೆ?
ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿ ಬೆರಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಹೇಳುವಂತೆ, ಆಲ್ಗೋರಿದಮ್ಗಳು “ಕ್ಲಿಕ್ಗೆ ಆಸೆಯುಳ್ಳ” ಸಂಚಲನಕಾರಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತವೆ. ಕೋಪ, ಭಯ, ಧ್ರುವೀಕರಣ – ಇವುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಲೈಕ್ಗಳನ್ನು ತರುತ್ತವೆ. ಫಲಿತಾಂಶ? ತಪ್ಪುಮಾಹಿತಿ (misinformation) ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ರಾಯಿಟರ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ 2024ರ Digital News Report ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ಸುದ್ದಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಗಳ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವಾಸ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ. ಮಣಿಪುರದ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಸಂದರ್ಭ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದವು ಎಂಬ ಟೀಕೆಗಳು ಬಂದವು. 57% ಜನರು ಆನ್ಲೈನ್ ಸುದ್ದಿ ನಿಜವೋ ಸುಳ್ಳೋ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರೆಸ್ ಫ್ರೀಡಂ ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?
ರಿಪೋರ್ಟರ್ಸ್ ವಿತೌಟ್ ಬಾರ್ಡರ್ಸ್ (RSF) 2026ರ ವಿಶ್ವ ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತ 180 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 157ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡದ ಜೊತೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡವೂ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ. ಜಾಹೀರಾತುದಾರರು, ಮಾಲೀಕರು, ಟ್ರೆಂಡಿಂಗ್ – ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಸುದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸತ್ಯ ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ.
Gen Zಗೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
ನೀವು TikTok, Instagram, YouTube Shorts ನಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿ ನೋಡುತ್ತೀರಿ. ಇದು ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಆಗಿ ನೋಡಿ:
- ಒಂದು ಸುದ್ದಿ ಬಂದಾಗ ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ವಿಭಿನ್ನ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ (fact-check).
- “Breaking News” ಎಂದು ಬಂದ ತಕ್ಷಣ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಮಾಡಬೇಡಿ.
- ಯಾರು ಈ ಸುದ್ದಿ ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ? ಯಾವ ಉದ್ದೇಶ? ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ.
- ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ (BBC, The Hindu, Reuters, Alt News, Boom Live ಇತ್ಯಾದಿ) ವರದಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ.
ಮಾಧ್ಯಮ ಇನ್ನೂ ಮುಖ್ಯವೇ?
ಹೌದು. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮವು “ಕಾವಲು ನಾಯಿ” (watchdog) ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರ, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ಗಳು, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಕೆಲಸ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಕಾಲದಂತೆ ಇಂದೂ ಪಕ್ಷಪಾತ, ಅತಿರೇಕ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳಿನಿಂದ ದೂರವಿದ್ದರೆ ಮಾಧ್ಯಮವು ಜನರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಗಳಿಸಬಹುದು.
ಒಂದು ಸೀನಿಯರ್ ಪತ್ರಕರ್ತನಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ – ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ನೀವೇ “ಪತ್ರಕರ್ತರಾಗಿ” ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದೀರಿ. ನಿಮ್ಮ ಲೈಕ್, ಶೇರ್, ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳು ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸತ್ಯದ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ. ಜನಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸದ ಹೋರಾಟ ಇನ್ನೂ ಮುಗಿದಿಲ್ಲ. ಅದು ಈಗ ನಿಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ.
